Ken jij onze nieuwe website SpanjeTopTien.nl en ons nieuwe FORUM al?

Ken jij het verhaal van de Spaanse Osborne stier al?

MADRID – Je hebt ze wellicht wel eens gezien, de grote zwarte en stoere vechtstieren die langs de kant van de Spaanse wegen zijn te vinden. De Osborne stier is een boegbeeld van Spanje geworden en is beschermd als cultureel erfgoed. Maar wist je dat het eigenlijk een reclamebord is? En wist je dat deze zwarte stieren niet overal te vinden zijn in Spanje? Weet je wie het ogenschijnlijk simpele silhouet heeft ontworpen?

De stier van Osborne (in het Spaans Toro de Osborne) is een bord met het silhouet van een stier van circa 14 meter hoog, oorspronkelijk bedoeld als reclamebord voor Veterano cognac uit Jerez gemaakt door de Osborne groep, een producent van gedistilleerde dranken. De reclameborden staan verdeeld over heel Spanje, meestal langs wegen over bergruggen om de horizon te breken en beter zichtbaar te zijn tegen de lucht. Het doel van de borden was aanvankelijk reclame voor het merk maar in de loop der tijd zijn ze geworden tot een symbool van de Spaanse cultuur.

Ontstaan

In 1956 maakt het reclamebureau Azor in opdracht van Osborne een ontwerp voor Veterano cognac op reclameborden langs wegen. De ontwerper Manolo Prieto van dit bureau stelt voor het silhouet van een vechtstier te nemen. In 1957 werd de allereerste stier langs de weg geplaatst in de gemeente Cabanillas de la Sierra (Madrid) om zo de eigenaar van Osborne te laten zien hoe de stier eruit zou zien. De eerste stier was echter wit en dat vond de eigenaar maar niets waarop besloten werd de stier zwart te maken.

In november van 1958 wordt gestart met de eerste borden, gemaakt van hout. Ze zijn 4 m hoog met de hoorns wit geschilderd en een bord er bij met de naam van de drank. Doordat de houten borden niet bestand bleken tegen het weer, ging men in 1961 over tot het plaatsen van borden van staalplaat. De borden werden vergroot tot 7 m hoog. Door een wijziging van de normen voor reclameborden langs de weg in 1962 worden de borden nu 14 m hoog. Langzaamaan verspreiden de stieren zich door heel Spanje.

Jaren later in 1988 eist de algemene Spaanse verkeerswet dat alle reclame-uitingen zichtbaar vanaf rijkswegen worden verwijderd. Veel borden worden hierop weggehaald. In september 1994 eist het Spaanse wegenbesluit dat alle stieren van Osborne worden verwijderd. Veel gemeenten, dorpen, culturele organisaties, kunstenaars, politici en journalisten spreken zich echter uit vóór het handhaven van de borden. De Junta de Andalucía vraagt om een inventarisatie als “cultureel erfgoed” en de Comunidad Foral de Navarra beroept zich op gewoonterecht om de stieren op hun gebied te behouden.

In december 1997 spreekt de Spaanse Hoge Raad zich uit vóór het handhaven van de borden op grond van “esthetisch of cultureel belang” wat men aan de borden heeft toegekend. Vanaf 1998 blijft de “stier van Osborne” een commercieel symbool. Hoewel het geen officiële uiting is van de Spaanse identiteit, wordt de stier in El Bruc, Catalonië door de Catalaanse nationalistische beweging geboycot en afgebroken. Catalaanse nationalisten stellen alternatieven voor zoals de kat en de Catalaanse ezel als eigen symbool.

Problemen

Door de jaren heen heeft de zwarte stier voor nogal wat problemen gezorgd. Met name in de regio Catalonië wordt de stier als iets “Spaans” gezien en worden alle uitingen met daarop een zwarte stier niet echt gewaardeerd. De eerste problemen waren dus al in 1998 toen in de gemeente El Bruc het zogenaamde Spaanse symbool werd afgebroken. Tot aan 2007 waren er nog enkele stieren te vinden in Catalonië maar dat jaar werd de laatste stier in Catalonië afgebroken door een onafhankelijkheids groep, de “La Bandera Negra” ook “Santa Germandat Catalana” genoemd (De zwarte vlag of ook de Heilige Catlaanse broederschap). De stier was net weer opgericht, negen jaar na een vorige afbraak. Eind mei 2008 komt één stier weer terug op de heuvels langs de Catalaanse wegen. Een groep van liefhebbers van deze reclame-uiting richtten de tot nu toe enige stier weer op.

Datzelfde jaar werd de Toro de Osborne in Abavides, in Galicië, oranje geschilderd als reactie tegen wat gezien wordt als een Castiliaans symbool. In januari 2009 wordt de stier aan de N-332 bij Tavernes de la Valldigna (Valencia) vernield door harde wind van ca. 110 km/h. De resten van het bord waren goed zichtbaar vanaf de AP-7. In oktober dat jaar werd de stier weer hersteld. In februari van hetzelfde jaar wordt de stier bij Villajoyosa, (Alicante) vernield door harde wind. De gemeente Villajoyosa heeft verzocht dit toeristische herkenningspunt te herstellen, iets wat inmiddels gebeurt is. In het jaar 2016 wordt in de gemeente Avià de “Koe van Capolat” (la vaca de Capolat), een sculptuur van Manel Arisó, die duidelijk door de stier van Osborne geïnspireerd is, ingewijd, als monument tegen de stierengevechten.

Overgebleven stieren

Tegenwoordig staan er nog ongeveer negentig stieren onregelmatig verdeeld over Spanje. Er is een hoge concentratie in de regio van Jerez, het sherrygebied rond Jerez de la Frontera, in de provincies Cádiz en Sevilla. De rest is willekeurig over Spanje verspreid. Er staan 23 stieren in Andalusië, 14 in Castilla y León, 13 in Castilla-La Mancha, 11 in de Comunidad Valenciana, 6 in Aragón, 5 in Extremadura, Galicië en Asturië, 2 in Madrid en La Rioja en verder nog 1 stier in Navarra, Baskenland, Melilla, op de Balearen en Canarische Eilanden. De enige regio van Spanje waar geen stieren te vinden zijn, zijn Catalonië en Cantabrië.

Folklore

De afbeelding van de stier van Osborne komt steeds weer terug in het dagelijks leven in Spanje en in het buitenland: als sticker achter op auto’s, op souvenirs (shirts, petjes, sleutelhangers, asbakken, tegels, onderzetters etc.), als het wapen op de Spaanse vlag en soms op de uniformen van Spaanse soldaten op sportevenementen en internationale missies.

Bekijk een korte video over de bedenker en ontwerper van de Spaanse stier, Manolo Prieto.

Merk

Omdat de stier een commercieel logo is, kan niemand behalve de Osborne groep het merk gebruiken zonder hun toestemming. Om de 60e verjaardag van de stier te vieren werd in 2016 een museum geopend in Puerto de Santa María (Cádiz) en dit jaar heeft de ontwerper Manolo Prieto een tentoonstelling in het Museo Nacional de Artes Decorativas te Madrid.

In september 2005 sprak een rechter in Sevilla verschillende handelaren vrij van onwettig gebruik van het beeldmerk op geschenkartikelen voor “mensen die in de figuur van de stier een nationaal symbool zien en niet een concreet beeldmerk van een bedrijf”. Niettemin, een hogere rechter in Sevilla draaide op 1 januari 2006 de uitspraak terug en veroordeelde de handelaren alsnog, met de toelichting dat de culturele en symbolische waarde die de stier ongetwijfeld heeft, dit niet impliceert dat de rechten van Osborne op het beeldmerk worden tenietgedaan. Verschillende eerdere en latere gerechtelijke uitspraken dan de genoemde, bevestigen de rechten van de Osborne groep op “de stier”.

In 2017 beslist het Spaanse hooggerechtshof dat de stier geen officieel Spaans symbool is en dat commerciële merken zoals Osborne of Badtoro het mogen gebruiken.

Redactie

Geschreven door Remco Stoffer in opdracht van SpanjeSites.nl. Overnemen van de hele tekst of delen daarvan is zonder toestemming niet toegestaan. Trakteer de redactie op een koffie via PayPal, altijd lekker tijdens het schrijven van het actuele Spanje nieuws :)

Dit bericht heeft 3 reacties
  1. Leuke en interessante achtergrondinformatie omtrent de Spaanse Osborne Stier. Via deze site word ik (en zonder enige twijfel vele anderen) aardig op de hoogte gebracht van bijzondere “Spaanse weetjes”. Reuze bedankt Remco Stoffer!

  2. Interessant artikel. Maar de brandy van Osborne (Jerez) mag echt niet de naam Cognac dragen. Die naam is voorbehouden aan de Franse regio Cognac. Vergelijk Champagne. Zelf proef ik overigens het verschil niet……

    1. over de smaken is niet niet te twisten, is iets van een persoon. De 1 houd van malt whiskey en een ander van blended. Cava contra Champagne , zeg het maar.

Geef een reactie

Geef jouw mening over dit artikel! Het is namelijk altijd leuk om iets van onze lezers te horen.LET OP: Vanwege te veel spam dien je wel je emailadres in te vullen maar wordt dit niet getoond.

Bedankt voor jouw reactie! Vergeet niet dat we ook een eigen FORUM hebben!