Dit nieuwsbericht is 11 maanden 19 dagen oud. Het kan daarom gebeuren dat de informatie niet meer helemaal actueel is.
MADRID – De wortels van de actuele Spaanse bankencrisis liggen in het anti-economische denken dat sinds de Reconquista en de ontdekking van Amerika de economische ontwikkeling in de weg zit. Het lidmaatschap van de EU in 1986 heeft niets aan deze houding veranderd. Fragmenten.
Dit artikel is te lezen op de website van www.presseurop.eu en komt oorspronkelijk van de website van de Süddeutsche Zeitung. Geschreven door Sebastian Schoepp en vertaald door Menno Grootveld.
Wat is er aan de hand met Spanje? Nog in de regeringsperiode van minister-president José María Aznar (1996-2004) was het land een van de groeivoorbeelden van de Europese Unie. Er ging voor 150 miljard euro aan structurele hulp van Brussel naar de op drie na grootste economie van de eurozone.
Maar in plaats van florerende bedrijven staan op de magere grond van Andalusië en Castilië investeringsruïnes, die er intussen net zo doods en verlaten bij liggen als de vervallen burchten uit de tijd van de Spaanse ridder El Cid. In beide verschijningsvormen komt een anti-economisch maatschappijmodel tot uitdrukking, waardoor Spanje nu al vijfhonderd jaar wordt gekenmerkt.
Het land wilde er zo snel mogelijk bij horen
Spanje beleefde de nieuwe tijd in een zelfverkozen isolement, dat pas in de jaren 60 van de vorige eeuw werd doorbroken, toen dictator Francisco Franco het land openstelde voor het toerisme. Spanje is dus in een laat stadium en struikelend de moderne tijd binnengetreden, “opgewonden en gehaast als een gast, die als laatste op een banket verschijnt, om zo mogelijk alsnog in te halen wat hij heeft gemist”, zo schreef Juan Goytisolo in 1979 in zijn nog altijd actuele essay España y los españoles ('Spanje en de Spanjaarden).
Met dezelfde overdreven ijver is Spanje twintig jaar later de manna gaan uitgeven, die in de vorm van Europese structuurfondsen uit de hemel is gevallen. Maar in plaats van te investeren in een productieve maatschappij, wilde het land er zo snel mogelijk bij horen en zich moderniseren, wat vooral betekende: er modern uitzien. Het geld werd in de bouw gestoken, aanvankelijk op zinvolle wijze, maar later – bevorderd door Aznars ultra-liberale grondpolitiek – in een waanzinnig tempo.
De triomftocht van het anti-economische gedachtengoed is echter al in 1492 begonnen. Destijds ontdekte Spanje niet alleen Amerika, maar versloeg het ook de laatste restanten van het Arabische rijk in Granada en verdreef het de Moren en de Joden. Deze beide groepen hielden zich bezig met ambachten en de handel. De christelijke hidalgo [een persoon van Spaanse adel, red.] schuwde de arbeid juist. Die was hem op grond van een bizarre erecode verboden; slechts in het militair zijn zag hij een door God gegeven opdracht.
Europa hield op bij de Pyreneeën
De rijkdommen uit de koloniën stroomden door Spanje heen als vloeibaar goud. Midden-Europa werd rijk van het Inca-goud, terwijl de Spaanse edellieden op hun bouwvallige landerijen zaten te lanterfanten.
De Inquisitie vervolgde driehonderd jaar als ketterij alles wat ook maar enigszins een productieve indruk maakte. Wie onderzoek deed, knutselde of las, liep het gevaar op de brandstapel te belanden.
Na het einde van de Inquisitie leefde de onderzoeksvijandigheid voort in het Spaanse katholicisme. Zelfs de secularisatie is het niet gelukt door dit pantser heen te breken. Alleen in Baskenland en Catalonië ontstonden industriële structuren. Men zorgde wel voor verbindingen met het buitenland, maar hinderde die ook meteen weer. Er kwam een spoorwegnet, maar met een andere spoorbreedte dan in Frankrijk, om Europa niet te dicht te naderen. Europa hield op bij de Pyreneeën, zo heette het.
Franco legde het fundament voor speculatieve bloei
In de 19e eeuw ontstond er slechts in aanleg een dynamisch, handelsgezind en politiek bewust burgerdom. Als enige land ter wereld kende Spanje een sterke anarchistische beweging. Zij leeft tegenwoordig voort in de ‘indignados’ (de ‘verontwaardigden') op het Puerta del Solplein in Madrid. Zij worden verenigd door hun afkeer van het kapitalisme, maar kunnen het niet met elkaar eens worden.
Het anarchisme triomfeerde in de jaren 30 van de vorige eeuw, maar werd in de burgeroorlog met putschist Franco onder de voet gelopen. Franco bracht Spanje terug in de tijd van de Inquisitie. Om voor rust te zorgen, bevorderde hij na zijn zege doelbewust het huizenbezit. Door woningbouw en financiële subsidies maakte hij van de Spanjaarden een natie van huiseigenaren – en legde hij het fundament voor de latere speculatieve bloei van de huizenmarkt.
Hoewel Spanje de politieke omwenteling na het einde van de dictatuur in 1975 met bravoure overwon en een vrijmoedige samenleving heeft geschapen, bleef het land economisch in de late middeleeuwen steken.
Spanje moet zijn toevlucht nemen in bescheidenheid
In veel Spaanse dagbladen en blogs heerst nog steeds het op zichzelf gerichte retorische gebaar of het kleinmoedige, partijdige gekibbel. De kortzichtigheid verbiedt het de Castilianen of Andalusiërs iets af te kijken van de productievere Basken of Catalanen, terwijl de laatstgenoemden standvastig weigeren de eigen talenten te delen met de rest van het land.
Als de Spanjaarden moeten presteren, zo schrijft Goytisolo, gaat het hun minder om het materiële gewin dan om het feit dat ze ergens aan kunnen deelnemen. Maar de Angelsaksische markten, die zijn gedrild in koele protestantse efficiëntie, gunnen Spanje de tijd niet om deze geaardheid maatschappelijk te gelde te maken. De noodzakelijke ombuiging naar een op de praktijk georiënteerd onderwijs- en onderzoekssysteem blijft nu in bezuinigingsdwang steken.
Zolang Europa niet besluit de Pyreneeëngrens af te breken, met behulp van gerichte hulp bij de schoorvoetend begonnen modernisering van de economie en het onderwijs, moet Spanje zijn toevlucht nemen tot een eigenschap die volgens Goytisolo ook steeds een doorbraak in de weg heeft gestaan: zijn bescheidenheid.
De Spanjaarden weten wat het is om een crisis te doorstaan. Dat hebben ze al vijfhonderd jaar gedaan.
Vertaald uit het Duits door Menno Grootveld.
Dat is een heel goed verhaal wat volledig weergeeft wat voor een land Spanje eigenlijk is. In tegenstelling tot b.v. Italianen vindt je in noord Europa maar bijzonder weinig Spaanse producten , behalve een enkele paar Spaanse wijnen. De Spaanse olijfolie wordt Italianen opgekocht en in heel Europa verkocht. Hoeveel Spaanse restaurants vindt je in de grote steden in n.Europa. Slechts een handjevol terwijl je over de Italiaanse restaurants struikelt. Spanjaarden zijn geen handels natie, als ze net zoals b.v. NLers of andere noordelijken wereldwijd de boer op gaan, worden ze hier bij voorbaat al moe. Wel
graag hand op houden, vangen zonder te willen werken. Kortom; Spanje is geen Europa, dat dromen ze alleen maar..............
Goed stuk en erg verhelderend. Had het nog nooit zo bekeken vanuit dit gezichtspunt, maar het heeft behoorlijke logica...helaas moet ik zeggen na 3 jaar verblijf in dit toch ook fascinerende mooie land. Er zijn wat stukjes op zijn plaats gevallen voor me betreft hoe dingen functioneren hier.
Eèn opmerking: ik zou in de laatste paragraaf niet `conformismo` willen vertalen met `bescheidenheid`. Naar mijn mening, ontbreekt dat juist teveel in Spanje, een land dat vaak kampt met een onverholen trots wat weer leidt tot het bovengenoemde `ophouden van uiterlijke schijn` naar de buitenwereld. Ze willen er immers zo graag bijhoren en vooral niet de indruk wekken dat ze achterlopen bij de rest van Europa! Het is daarom denk ik beter om het woord gewoon te vertalen met `conformisme, wat betekent: houding die zich te makkelijk en te snel aan iedere omstandigheid of situatie aanpast. Oftewel, berusten in wat er is, te weinig innovatief of progressief denken. Met Cornelis stem ik in dat mijn hoop uitgaat naar de komende generatie die een proces van mentaliteitsverandering moet doorlopen.
Perfekt stuk Remco ! Complimenten !
Het stuk geeft in perfekte bewoordingen de realiteit weer.
Wij maken het dagelijks mee, welliswaar op kleine schaal, maar toch.
Met name Catalanen ondermijnen in elk opzicht een initiatief, van welke aard dan ook.
Wanneer wij, Nederlanders, laten zien wat werken is, laten zij hun afschuw zien.
Zij zijn vaak ook jaloers, hebben totaal geen inzicht in business, snappen niet dat je geld moet verdienen om iets te kunnen opbouwen en hebben geen benul van kosten maken voor de baat. Zij hebben haast een communistische denkwijze, geven altijd een ander de schuld van negatieve dingen, hebben meer gesprekken met onze Lieve Heer dan met iemand uit een ander land, of zelfs met iemand uit een andere deelstaat.
Elke vorm van werkverbetering wordt niet getolereerd en blijven bij voor-oorlogse methodieken. Progressie kent men niet. Je kan nog geen vliegenmepper aan ze slijten, want men gebruikt de schoen om de vliegen dood te slaan.
Ze zijn kortzichtig en lui, willen graag dat anderen voor hun werken. Bij afrekenen komen vaak konijnen uit de hoed, om maar niet te hoeven betalen.
Gelukkig heeft de jeugd andere gedachtes, echter kunnen zich vaak niet losmaken van de bekrompen gedachtengang van de ouders, daar zij totaal geen toekomst hebben.
Hoe zich dit alles zal gaat ontwikkelen, ik heb geen idee.
Het is de kortzichtigheid van de overheden geweest om een Europese unie te vormeren zonder zich te verdiepen in de historie.
De Spaanse olijfolie wordt door Italianen opgekocht om vervolgens zelf weder te verkopen als kwaliteits produkt onder Italiaanse vlag! Dit even terzijde gemeld. Verder kan ik mij in veel vinden wat hier boven geschreven staat. Echter niet in een jeugd met andere gedachten of inzet! Deze jeugd, verwend met alles wat maar luxe is (door hun ouders) en nog nooit heeft gewerkt (voor iets wat ze bezitten). Alles gekregen van papa en mama incl. de onderhoud of de benodigheden van die luxe. Hier staan tig auto´s aan de kant, van jeugd die voorheen rond scheurden over de wegen. Betaald door de ouders en voorzien van brandstof door die zelfde ouders. Zitten en roken (!) en vooral veel herrie maken, daar zijn deze lui goed in (jammer genoeg). Krijg je iemand binnen, wel dan kun je er de klok op gelijk zetten dat na 1 jaar ze voor zich zelf beginnen. Volledig overtuigd dat zij dat wel ff snel na doen en het (grote) geld opstrijken met hun nieuwe zaak en ideeen (die ze van jouw hebben over gekoppieerd). Eerst een nieuwe dure auto, etc. en dan ... 1 jaar later is het alweer afgelopen, alles kapot gemaakt. Dit omdat de dir. niet werkt, maar wel uitgeeft en druk zeer druk is met de baas spelen en indruk maken. En zo gaat het met veel, op deze mannier. De basken zijn werkers en staan met beide benen op de grond. Gelukkig ook nog andere Spanjaarden, maar je moet ze zoeken met een lampje en veel geluk hebben er 1 te vinden. Zelf 8 man vast personeel maar er zijn er maar 2 die begrijpen dat de dag van morgen vandaag moet worden voorbereid. Jammer er zijn zoveel kansen in dit land.
@ Zaankanter
Improviseren en creatief iets zelf bedenken zo ook de hersens eens nuttig gebruiken zie je maar zelden in Spanje. Altijd van anderen afkijken en als je eens een goed advies geeft net doen of ZIJ het hebben uitgevonden. Het is id waar dat je in Baskenland een heel andere mentaliteit tegenkomt. was er verleden jaar een paar weken en wat me opviel dat s'morgens vroeg om 6 uur de wegen al vol waren met mensen die OP TIJD naar hun werk gingen. Moet je daar in aan de Middellandse zee om komen , als ze hun roes of het nachtbraken , want daar zijn ze kampioen in, om 0800 uur hebben uitgeslapen gaan ze als een slak de deur uit. Om 10 uur ontbijten in de baas zijn tijd en maar geeuwen de hele dag. Pas om 2100 uur worden ze weer actief en dat zal je als buren weten ook. In niks onderscheiden ze zich met de andere feestvierders de OUZO zuipers. Eenzelfde slag luie herrie makers . WIJ hebben ons 35 jaar laten belazeren door het politieke geteisem in NL en als slaven het geld voor de feestvierders in de knoflook landen mogen ophoesten. Nu begint het gedonder opnieuw. Nergens controle op, enorme tekorten en NIEMAND zegt waar het geld is gebleven laat staan dat ze eens gaan controleren wie het allemaal gestolen hebben. Maar wel weer de hand ophouden in Brussel en dat moet eens een keer stoppen. Laten ze getververver zelfs eens gaan werken en op eigen poten staan. Gewoon wegwezen met deze luie en corrupte bende !