Resten van een 1,4 miljoen jaar oud mens gevonden in Spanje

Resten van een 1,4 miljoen jaar oud mens gevonden in Spanje
Beeld: @Fatapuerca / facebook

Resten van een 1,4 miljoen jaar oud mens gevonden in Spanje

BURGOS – Bij een van de belangrijkste archeologische vindplaatsen van Spanje en wellicht wel Europa, Atapuerca, zijn de resten gevonden van een mens die maar liefst 1,4 miljoen jaar geleden op die plaats in Castilië en León rondliep. Het gaat om een deel van een gezicht dat bij de zogenaamde ‘Sima del Elefante’ (olifant-heuvel) werd gevonden waar eerder ook al resten daterend van 1,2 en 1,3 miljoen jaar oud werden gevonden.

Het 1,4 miljoen jaar oude deel van een gezicht werd ongeveer twee meter onder de vondst in 2007 gelokaliseerd. Deze vondst is zeer belangrijk want als deze internationaal bevestigd wordt kan het om de oudste menselijke fossielen vondst gaan van Europa en een van de oudste ter wereld. Het deel van het gezicht behoort aan een homo erectus-soort die tot nu toe nog niet bekend is.

De tot nu toe oudste mensachtige overblijfselen buiten het Afrikaanse continent werden gevonden in Dmanisi in Georgië maar dat scheelt ‘slechts’ 400 duizend jaar met de nu 1,4 miljoen jaar oude vondst in Castilië en León in Spanje. De Dmanisi-schedels zijn tussen de 1,85 en 1,75 miljoen jaar oud en zijn geclassificeerd als ‘homo erectus georgicus’. Het gaat hier echter om diverse schedels die compleet zijn terwijl nu bij het archeologisch gebied Atapuerca in de provincie Burgos slechts een klein deel van een gezicht of schedel is gevonden.

Archeologische vindplaats

De archeologische vindplaats van Atapuerca, gelegen in oude kalksteengrotten in het Atapuercagebergte (Sierra de Atapuerca) in het noordoosten van de Spaanse Hoogvlakte zijn, is met een vondst van 32 menselijke voorouders een invloedrijk bewijs van de aanwezigheid van de mens in het Vroegpaleolithicum in Europa. Het gaat hier om vondsten van homo antecessor en homo heidelbergensis. De homo antecessor is de belangrijkste vondst.

De grotten van de Sierra de Atapuerca bevatten een rijke verzameling fossielen van de eerste mensen in Europa. Ze dateren van bijna een miljoen jaar geleden tot aan onze jaartelling. De fossielen vormen een uitzonderlijke hoeveelheid onderzoeksmateriaal waarvan de wetenschappelijke studie onschatbare informatie oplevert over het uiterlijk en de manier van leven van deze menselijke voorouders. Het gebied getuigt van de oorsprong en evolutie van zowel de bestaande menselijke beschaving als culturen die zijn verdwenen. De evolutionaire lijn of lijnen tussen Afrikaanse voorouders en de moderne mens zijn gedocumenteerd in dit gebied.

Homo antecessor

In 1997 vond men er botten van de Homo antecessor. Antecessor betekent ‘voorganger’ in het Latijn, want het is de oudste bekende menselijke soort in West-Europa. De vondst gaat om een ongeveer tienjarig meisje dat ca 780.000 jaar geleden leefde. Het is een belangrijke vondst; daarvoor was enkel de aanwezigheid in Europa van de 3 soorten mensen: Homo sapiens, Homo neanderthalensis en Homo heidelbergensis.

Sommigen beweren dat Homo antecessor een aparte soort is, maar anderen vinden hem teveel aansluiten bij Homo heidelbergensis. Wat men wel weet is dat het gaat om de oudste menselijke fossielen in West-Europa. Een tweede belangrijke vondst was deze van een onderkaak in 2008, waarbij stukken gereedschap zijn gevonden. De werktuigen die 1,2 miljoen jaar oud zijn, bewijzen dat de mens West-Europa eerder bewoonde dan men algemeen aannam.

Homo heidelbergensis

In de Cueva Mayor (grootste grot) zijn vele fossielen van homo heidelbergensis gevonden. Ze worden toegeschreven aan 30 verschillende individuen. Daarmee is deze vindplaats de belangrijkste voor deze soort. De vondsten zijn verschillend in ouderdom, geslacht, en leeftijd bij sterfte. De intacte schedel en de vele beenderen hebben veel duidelijkheid kunnen geven aan de soort. Men is het er nu in het algemeen over eens dat de soort even groot was, maar breder en robuuster, dan de moderne mens.

Andere vondsten

Naast de menselijke fossielen zijn ook grotschilderingen en werktuigen gevonden. Aan de hand van de gevonden botten heeft men kannibalisme bij de mensen kunnen aantonen. Naast menselijke resten vond men ook nog vele dierlijke resten. De kloof Sima del Elefante werd zo genoemd omdat men in 2001 enkele fossielen toeschreef aan mammoeten. Later bleek het te gaan om neushoorns. 

Naast mammoeten en neushoorns werden ook wolven, lynxen en knaagdieren gevonden. Ook werden veel beren gevonden zoals de Ursus deningeri en een nieuwe soort: de Ursus dolinensis, genoemd naar de grot waar hij gevonden werd. Een doline is een ingestorte kalksteengrot.