In de Spaanse supermarkt liggen plátano en banana naast elkaar, maar het zijn geen inwisselbare producten. De plátano komt van de Canarische Eilanden en draagt een Europees kwaliteitskeurmerk, de banana reist duizenden kilometers uit Latijns-Amerika of Afrika.

Wie boodschappen doet in Spanje, ziet vaak twee schappen bananen naast elkaar liggen. Het ene label zegt plátano, het andere banana. Voor wie net in Spanje woont of op vakantie is, voelt dat verwarrend, want in het Nederlands noemen we alles gewoon banaan.

Het verschil zit hem niet in de plantensoort, maar in herkomst, teeltwijze en regelgeving. Beide vruchten stammen af van dezelfde tropische plant uit de familie Musaceae, maar de weg die ze afleggen tot in het fruitschap loopt compleet uiteen.

Waar komt de banaan oorspronkelijk vandaan?

De banaan is geen Spaans of Latijns-Amerikaans gewas van oorsprong. De plant komt uit Zuidoost-Azië, waar de eerste wilde soorten al duizenden jaren geleden groeiden. Via handelsroutes verspreidde de plant zich richting Afrika en het Midden-Oosten.

De sprong naar Europa maakte de banaan in de vijftiende eeuw, toen Portugese en Spaanse zeevaarders de plant meenamen naar de Canarische Eilanden. Het subtropische klimaat en de vulkanische grond bleken ideaal, en van daaruit reisde de plant mee met de kolonisatie verder naar Midden- en Zuid-Amerika. Vandaag levert juist dat continent het grootste deel van de banana die je in Spaanse winkels vindt.

Wat maakt de Canarische plátano anders?

De plátano de Canarias dankt zijn naam aan die vroege introductie op de eilanden. Sinds 2013 draagt de vrucht een Indicación Geográfica Protegida (beschermde geografische aanduiding), wat betekent dat alleen bananen die daadwerkelijk op de Canarische Eilanden groeien deze naam mogen voeren. Volgens de Spaanse nieuwssite eldiario.es telt de archipel ruim 7.300 telers die samen meer dan 8.600 hectare bewerken, goed voor zo’n 350.000 ton per jaar.

Qua smaak wint de plátano het vaak van de geïmporteerde banana. De vrucht bevat meer vocht en suiker, wat zorgt voor een zoetere, sappigere hap. De banana bevat juist meer zetmeel, wat een drogere en melige textuur geeft. Ook qua uiterlijk verschillen ze: de plátano is korter, ronder en heeft de karakteristieke donkere stipjes, terwijl de banana langer, rechter en gladder is.

Waarom is de plátano vaak duurder?

De teeltwijze verklaart een groot deel van het prijsverschil. Op de Canarische Eilanden groeien de trossen zes maanden aan de plant voordat ze geoogst worden, tegenover ongeveer drie maanden in de tropen. De kleine, vaak steile percelen op de eilanden, gemiddeld nog geen hectare groot, maken machinale oogst lastig, dus gebeurt het meeste werk met de hand.

De Europese Unie staat daarnaast import van Latijns-Amerikaanse bananen toe zonder hoge invoertarieven, waardoor de banana goedkoper in het schap ligt dan de lokaal geteelde plátano. Canarische telers moeten zich bovendien houden aan strengere Europese regels voor gewasbescherming, terwijl bananen van buiten de EU met aanzienlijk meer gewasbeschermingsmiddelen geteeld mogen worden.

Wat betekent dit voor Nederlandse en Belgische kopers?

Voor wie in Spanje woont of er regelmatig komt, loont het om even op het etiket te letten. Kies je voor smaak en een kortere reisafstand, dan is de plátano de betere keuze. Wil je zo goedkoop mogelijk boodschappen doen, dan grijp je eerder naar de banana. SpanjeVandaag schreef eerder al uitgebreider over het prijs- en smaakverschil tussen plátanos en bananas, en wie na deze twee vruchten trek krijgt in meer lokaal fruit, vindt in de kaki uit Valencia, de níspero uit Alicante en het bredere overzicht van Spaans superfruit nog veel meer smaakvolle opties.

Toch blijft de banaan, in welke vorm dan ook, torenhoog favoriet. Spanjaarden aten er in 2021 gemiddeld 13,54 kilo van per persoon, waarmee de vrucht op de derde plaats van meest gegeten fruit in Spanje staat, net achter de sinaasappel.