Waarom zegt men in Spanje ‘Jesús’ als iemand niest?

Waarom zegt men in Spanje ‘Jesús’ als iemand niest?
Beeld: 123rf

MADRID – Terwijl men in Nederland en Vlaamstalig België ‘gezondheid’ roept als iemand niest is dat in Spanje over het algemeen anders en wordt er ‘Jesús’ gezegd als iemand moet niezen. Daarbij kan men zich afvragen wat Jezus nu met niezen te maken heeft en waarom Spanjaarden dat roepen.

Ten eerste kijken we naar wat niezen (estornudar) eigenlijk is. Een nies (estornudo) ontstaat na een prikkeling van het neusslijmvlies door bijvoorbeeld iets in de lucht. Na die prikkeling wordt een signaal afgegeven aan de hersenen. Daardoor ontstaat er een reflex waarbij je eerst veel lucht inademt.

De ingeademde lucht wordt ingesloten in de longen doordat het strottenklepje en de stembanden dichtgaan. Vervolgens worden de spieren aangespannen en gaan het klepje en de stembanden weer open met een nies als gevolg.

Een nies is dus eigenlijk bedoeld voor het reinigen van prikkelende stoffen uit het ademhalingsstelsel. Tijdens de nies komen er dan ook duizenden bacteriën vrij, die opgevangen kunnen worden met een zakdoek, de hand of nog hygiënischer in de elleboogholte.

Gebeurt dat niet, dan verspreiden zich 100.000 kleine druppeltjes met bacteriën de ruimte in. Dit kan dan via de lucht en andere materialen binnen de desbetreffende ruimte leiden tot verkoudheid van de personen die zich daar bevinden.

De snelheid van de lucht bij een nies kan theoretisch oplopen tot zo’n 150 km/uur. Door die enorme kracht is het (haast) onmogelijk om de ogen open te houden tijdens een nies (heb je het al eens geprobeerd?).

Waarom zegt men in Spanje ‘Jesús’ als iemand niest?
Wikimedia

Jezus

Een reactie geven op iemand die niest is niets nieuws, dat gebeurde al ten tijde van de Grieken met ‘dat Jupiter je beschermt’ of ten tijde van de Romeinen met ‘gegroet’ maar met de komst van het christendom kwam er een nieuwe, in dit geval religieuze, term bij.

Het niezen werd als iets negatiefs gezien omdat dit ervoor zorgde dat de duivel in iemands lichaam kon kruipen. Daarom was het gewoonte om meerdere keren achter elkaar ‘Jesús’ te zeggen, iets dat tegenwoordig gelukkig nog maar een keer hoeft als iemand niest.

Daarom zegt men tegenwoordig in Spanje nog steeds ‘Jesús’ als iemand niest al mag je ook het woord ‘salud’ (gezondheid) gebruiken als je niet zo gelooft in het duivel-verhaal.

Wist je trouwens dat als je niest in het Nederlands en Vlaams ‘hatsjoe’ zegt en dat dit in het Spaans ‘Achu’ of ‘Achís’ is?

Gezondheid

Maar waarom wordt er in Nederland en België ‘gezondheid’ geroepen wanneer iemand niest en wordt er niet ‘Jezus’ gezegd. Volgens velen stamt die gewoonte uit de zesde eeuw na Christus ten tijde van Paus Gregorius I toen er op veel plaatsen de pest heerste. Omdat men toen niet wist hoe de pest werd overgedragen probeerde men met gebeden de ziekte te stoppen en tegen te houden.

Priesters liepen daarom door de straten psalmen te zingen om niezende mensen meteen te zegenen met de Griekse spreuk ‘Kyrie eleison’ (Heer ontferm u). Men dacht namelijk dat tijdens het niezen de ziel uit het lichaam zou ontsnappen waarna er weer een nieuw slachtoffer zou kunnen zijn van de pest.

In de eeuwen die daarop volgden is het zegenen overgegaan in iemand ‘gezondheid’ wensen wanneer er geniesd wordt, iets dat in veel westerse landen gebeurt. Ook in Spanje waar men ‘salud’ zegt maar dat gebeurt minder dan ‘Jesús’.

Hoesten?

Nu we de betekenis van ‘gezondheid’ en het Spaanse ‘Jesús’ weten bij het niezen kunnen we ons afvragen waarom er niets gezegd wordt als iemand moet hoesten. Het hoesten gebeurt namelijk ook vaak als iemand ziek is en dus de gezondheid niet optimaal is. Wie weet het antwoord daarop? 😉

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Aanbevolen artikelen

10
Reageer op dit artikel

10 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
9 Comment authors
  Abonneren  
Abonneren op
Pablo

Volledig is het : Jesús, Maria y José. Kort gehouden tot Jesús.

R.Xantippe

Inderdaad, in de vroege middeleeuwen wist men niet hoe de pest werd overgedragen.
Maar dat “nies buien” de eerste symptomen waren van pest contaminatie wist men al wel. (Door het uitdrogen van de slijmvliezen worden deze geprikkeld en gaat de patiënt veelvuldig niezen). Vandaag als iemand niest wensen we hem nog steeds “Gezondheid” of andere heil brengende boodschappen toe.
Merkwaardig hoe gebruiken de eeuwen kunnen overleven.

Rona en George Le Doux

we sluiten ons aan bij de opmerking van Karina: met de foute uitgangen op d/t lijkt het ons verstandig iemand het artikel te laten controleren op deze (te) regelmatig voorkomende taalfouten. Verder zijn we trouwe lezers van jullie rubriek.

sonia.declercq@gmail.com

Zeer leuke weetjes en mijn dank aan de redactie.

Enrique

Soms kan een enkele hoest ook wel eens een reactie zijn op prikkelende elementen uit de omgeving (letterlijk bedoeld), maar heel dikwijls is iemand die hoest, verkouden, soms zwaar verkouden en dus echt ziek. Het vervelende voor de anderen is dat hij/zij die verkoudheid overbrengt aan de personen in zijn/haar omgeving. Waarom toch niet thuis blijven als dat mogelijk is om te vermijden iedereen aan te steken? Wie dat niet doet, toont duidelijk dat hij/zij zich niets aantrekt van de gevolgen. Zo was ik onlangs in een concert met de mooiste pianomuziek van Chopin, gespeeld door Eliana Rodrigues, een wereldberoemde… Lees verder »

Karina

Paar dt-fouten in het artikel… Zullen we ook maar benoemen als ‘zetduiveltjes’ 😉 In het Engels hoor je wel eens ‘bless you’ als afkorting van ‘God bless you’. Uit het Duits kennen we het ‘gesundheit’. Die term wordt trouwens ook wel gebruikt in Amerika waar hij intrede vond begin 20ste eeuw door de Duitstalige immigranten. Wereldwijd zijn er wel wat ‘nieswensen’. In Arabische landen klinkt het als ‘Alhamdulillah’, wat zoveel betekent als ‘God zegene u’. Hindoes zeggen ‘leef’ of ‘leef goed’ (live or live well) Er zijn ook landen die specifieke niesgroeten hanteren voor kinderen. In Rusland, nadat kinderen de… Lees verder »

jcvandewynckele@proximus.be

Er wordt bij ons (in Vlaanderen) ook “atchoum” en “atchie” gezegd.

Willy

Kleine opmerking, ook in verband met sommige eerdere artikelen : Vlaams bestaat niet als taal . In Vlaanderen spreekt men Nederlands en vele Vlaamse dialecten .

Anoniem

In Belgie zegde men vroeger en door ouderen nog wel gebruikt “God zegen u”

Martin

In mijn regio Catalonië is het zo dat als iemand “Jesús” roept naar degene die niest, deze vervolgens antwoord met “i Maria”.
Voor zover ik weet is dit eigenlijk in onbruik gekomen en enkel de oudjes zullen dit nog wel weten.

Scroll naar top

Gratis Nieuwsbrief

Meld je aan en ontvang elke dag het actuele Spanje nieuws in je email inbox.