Vanaf zaterdag 18 juli stuwt hete lucht uit Noord-Afrika het kwik in Spanje naar boven de 40 graden, met piekwaarden richting 44 tot 45 graden en gevoelstemperaturen die op sommige plekken tegen de 50 graden aan kunnen komen. Volgens AEMET (Agencia Estatal de Meteorología, de Spaanse weerdienst) kan dit uitgroeien tot de derde officiële hittegolf van de zomer.

Het weer draait dit weekend abrupt om. Waar donderdag in het noorden nog regen viel, verdwijnt die vanaf zaterdag vrijwel volledig. Daarvoor in de plaats komt een golf snikhete lucht die rechtstreeks vanuit de Sahara de Spaanse Pyreneeën binnenstroomt, aangewakkerd door hoge luchtdruk boven het schiereiland.

Volgens de laatste voorspellingen van AEMET beginnen de temperaturen zaterdag te stijgen in het binnenland van Andalusië, waar in valleien als de Guadalquivir al snel de 40 graden gehaald wordt. Zondag breidt de hitte zich uit naar La Mancha, het Taag-dal en het binnenland van Mallorca. Vanaf maandag 20 juli bereikt de episode haar hoogtepunt, met kans op temperaturen tot 44 graden in het zuidwesten. Het Spaanse weermedium 20minutos meldde dat er op sommige plekken gevoelstemperaturen tot wel 50 graden kunnen ontstaan door de combinatie van hitte en hoge luchtvochtigheid.

Hoe zeker is deze hittegolf al?

AEMET benadrukt dat er nog de nodige onzekerheid bestaat over de precieze intensiteit, duur en omvang van het fenomeen. Dat komt door de complexe wisselwerking tussen een dana (geïsoleerde hoogtedepressie) voor de kust van Portugal, de kracht van de hogedrukrug en mogelijke instroom van koudere lucht vanuit het noorden. Meteorologen van Meteored spreken inmiddels over ’treinen van hittegolven’, vergelijkbaar met de winterse opeenvolging van stormen: de episodes lopen zo snel in elkaar over dat de grens tussen de ene en de volgende golf nauwelijks nog te trekken valt.

Deze derde episode wijkt af van de vorige. Terwijl de tweede hittegolf, die begin juli haar hoogtepunt bereikte met pieken tot 44 graden aan de Valenciaanse kust, werd gevoed door opwarming in de oostelijke Atlantische Oceaan bij Galicië, komt de hitte dit keer rechtstreeks uit de Sahara. In de hogere luchtlagen worden zelfs hogere waarden verwacht dan bij het vorige episode, een teken dat het thermische potentieel groot is.

Waar wordt het het heetst?

De zwaarst getroffen gebieden zijn de riviervalleien en depressies waar warme lucht blijft hangen: de Guadalquivir-vallei rond Sevilla en Córdoba, het Ebro-dal, La Mancha en het binnenland van Extremadura. Daar liggen de maxima tussen de 38 en 44 graden. Ook de Balearen ontkomen niet aan de hitte, met waarden boven de 36 graden en, door de aanwezige Calima (Saharastof), extra drukkende nachten. Sahara-lucht bracht eerder deze maand al pieken tot 43 graden in Murcia en Zaragoza, en dat patroon herhaalt zich nu op grotere schaal.

De nachten bieden weinig verkoeling. In het Guadalquivir-dal, het zuidoosten en langs de Middellandse Zeekust blijft het kwik ook ’s nachts boven de 25 graden hangen, met plekken waar zelfs de 30 graden gehaald wordt. Dat betekent noches tropicales en soms zelfs noches ecuatoriales (tropische en equatoriale nachten), waarin het lichaam nauwelijks kans krijgt om te herstellen. Wie meer wil weten over hoe zulke verschijnselen precies werken, vindt een uitgebreide uitleg over hittegolven, tropennachten en Calima op de site.

Wanneer komt er verlichting?

Vanaf maandag wordt het meteorologische beeld onzekerder. Het is mogelijk dat de temperaturen in het zuiden lichtjes dalen, terwijl ze in de rest van het land juist verder oplopen. Pas rond donderdag 23 juli lijkt er ruimte voor afkoeling, al waarschuwt AEMET dat dit nog verre van zeker is. De dienst houdt vooralsnog vast aan de omschrijving ‘mogelijke’ derde hittegolf, in afwachting van definitieve bevestiging zodra de episode aan de officiële criteria voldoet.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Wie deze zomer naar Spanje reist of er al woont, doet er goed aan rekening te houden met de kleurcodes van AEMET. Plan strandbezoek en lange autoritten voor de vroege ochtend en mijd inspanning tussen twaalf en acht uur ’s avonds. Vooral 65-plussers die overwinteren of nu al in Spanje verblijven, houden hun kwetsbare familieleden en buren extra in de gaten. Hoe de kleurniveaus precies werken en wat ze betekenen voor werk, terrassen en buitenactiviteiten, staat beschreven in het overzicht van de Spaanse hittecodes.

De aanhoudende droogte en hitte houden bovendien het brandgevaar in grote delen van het land hoog. Wie rook ruikt of vlammen ziet, belt direct 112. Voor wie de Spaanse hittegolfregels wil vergelijken met de Nederlandse en Belgische normen, is er een overzicht van de verschillen tussen de drie landen. Die vergelijking maakt meteen duidelijk waarom een dag van 33 graden in De Bilt uitzonderlijk is, terwijl datzelfde getal in Córdoba nauwelijks de aandacht trekt.