Bij het Parque de la Florida in Vitoria-Gasteiz lijkt een zebrapad wel een landingsbaan, maar het record voor breedste oversteekplaats van Spanje staat al sinds 2018 op naam van een dorp in Galicië. Wie door de Baskische hoofdstad wandelt, ontdekt wel iets anders: een stad die voetgangers en fietsers serieuzer neemt dan bijna elke andere plek in het land.

Tijdens een recent bezoek van de redactie aan Vitoria-Gasteiz viel meteen op hoe breed sommige oversteekplaatsen rond het park zijn aangelegd. De Ayuntamiento (het gemeentebestuur) heeft de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in voetgangersvriendelijke infrastructuur, met opvallende, brede pasos de cebra (zebrapaden) als resultaat. Dat roept meteen de vraag op waar in Spanje de écht recordbrekende zebrapaden liggen en wat Vitoria daar zelf mee te maken heeft.

Het antwoord voert naar Cangas do Morrazo, een gemeente van nog geen 27.000 inwoners in de provincie Pontevedra. Daar ligt sinds 2018 het breedste zebrapad van het land, en dat verhaal zegt minstens zoveel over Spaanse verkeersveiligheid als de Baskische aanpak.

Wat is dan het breedste zebrapad van Spanje?

Het record staat op naam van de calle Castelao in Cangas do Morrazo. Die oversteekplaats meet op het breedste punt maar liefst 40 meter, tegenover 26,5 meter op het smalste punt, want de vorm is trapeziumachtig en volgt een lichte bocht in de straat. Daarmee is het niet alleen het breedste, maar ook een van de weinige zebrapaden ter wereld dat niet kaarsrecht loopt.

Burgemeester Xosé Manuel Pazos hield destijds vol dat het nooit de bedoeling was om een record te vestigen. De gemeente wilde eigenlijk een verkeersdrempel aanleggen op een plek waar al meerdere aanrijdingen met voetgangers waren gebeurd, maar de regionale overheid van Galicië weigerde toestemming vanwege de drukte op de weg. Het bredere zebrapad, met verkeerslichten en pilonen aan weerszijden, werd de praktische oplossing. Inmiddels is de oversteek uitgegroeid tot een heuse toeristische attractie, compleet met foto’s van bezoekers die de strepen gebruiken als decor voor filmposters of albumhoezen.

Voor die tijd gold de Gran Vía in Madrid als recordhouder, met een breedte van 25 meter bij het kruispunt van Fuencarral en Hortaleza met Montera. Die oversteek werd destijds juist verbreed, omdat het aantal voetgangers er tussen 2008 en 2009 met meer dan 300 procent was gestegen.

Waarom valt Vitoria dan toch op?

Vitoria-Gasteiz heeft geen recordbrekend zebrapad, maar munt uit op een ander vlak. De stad staat al sinds 2012 bekend als Europese Groene Hoofdstad en scoort in landelijke onderzoeken structureel als de meest fietsvriendelijke stad van Spanje, met 70,34 kilometer fietspad per 100.000 inwoners, ruim voor concurrenten als Córdoba en Alicante. Die combinatie van brede oversteekplaatsen, uitgebreide fietsinfrastructuur en autoluwe supermanzanas (superblokken) maakt de stad tot een soort proeftuin voor stedelijke mobiliteit.

Dat past bij een bredere trend in Spanje. Steeds meer gemeenten experimenteren met opvallende markeringen om voetgangers te beschermen, van nieuwe pictogrammen bij scholen in Zaragoza tot slimme camera’s in Pamplona die onder meer het blokkeren van een zebrapad beboeten.

Wat betekent dit voor Nederlandse en Belgische bezoekers?

Wie in Spanje loopt, doet er goed aan alert te blijven op straat, want ook voetgangers zelf riskeren boetes. Oversteken buiten een gemarkeerde plek of het negeren van een rood voetgangerslicht kan leiden tot sancties die kunnen oplopen tot 1000 euro. Ook het gebruik van de smartphone tijdens het oversteken ligt onder een vergrootglas: meer dan 83 procent van de Spanjaarden wil dat hierop wordt gehandhaafd. Een breed zebrapad oogt misschien vergevingsgezind, maar de regels gelden er net zo goed als op elke andere oversteekplaats in het land.