Waar komt het gezegde ‘Spaans benauwd’ vandaan

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Waar komt het gezegde ‘Spaans benauwd’ vandaan
Beeld: 123rf

MADRID – De temperaturen stijgen langs de Spaanse Middellandse Zeekust en op de eilanden waarbij veel mensen het benauwd zullen hebben of krijgen. Maar dat is niet hetzelfde dan het gezegde ‘Spaans benauwd’. Iedereen kent dit gezegde en veel mensen gebruiken het ook maar waar komt het vandaan.

Uiteraard betekent het ‘Spaans benauwd’ hebben of dat je ‘Spaans benauwd’ bent letterlijk dat je het ontzettende benauwd hebt maar het is ook mogelijk om het figuurlijk ‘Spaans benauwd’ te hebben.

Dit betekent dat iets heel erg tegenzit of dat je emotioneel in de rats zit. Maar wat is de herkomst van dit gezegde en heeft het iets met de warmte te maken of niet?

Zoals zoveel gezegden en woordcombinaties met iets Spaans erin stamt ook het gezegde ‘Spaans benauwd’ uit de tijd van de Tachtigjarige Oorlog toen de Nederlanden onder leiding van Willem van Oranje tussen 1568 en 1648 in opstand kwam en zich uiteindelijk los maakten van het Spaanse bewind.

Theorie een

Een van de theorieën die de oorsprong van ‘Spaans benauwd’ uitlegt is die van de tactiek van de Spanjaarden om langdurige belegeringen uit te voeren door steden van de buitenwereld af te sluiten. Te denken valt aan het beleg van Haarlem of het beleg van Leiden. Omdat de burgers de stad niet meer in of uit konden kregen de inwoners het Spaans benauwd.

Theorie twee

De tweede theorie is die van de Spaanse inquisitie tussen de 15e en 19e eeuw waarbij de kerkelijke rechtbank verschrikkelijke martelingen uitvoeren om mensen aan de praat te krijgen. Mensen kregen het uiteraard ‘Spaans benauwd’ als ze voor de inquisitie moesten komen.

Negatief

Ondanks dat ‘Spaans’ tegenwoordig een veel gesproken taal is en ook veel Nederlandstaligen Spaans spreken of leren praten en lezen, heeft het woord ‘Spaans’ in de Nederlandse taal sinds de opstand tijdens de Tachtigjarige Oorlog iets negatiefs. In plaats van ‘Spaans benauwd’ is het ook mogelijk om ‘ Spaanse hebben’ te gebruiken wat ongeveer dezelfde betekenis heeft.

Spanjool

Een ander voorbeeld van het ‘Spaans’ of in dit geval een ‘Spanjaard’ als iets negatiefs is de term ‘Spanjool’ die zelfs nu nog veel gebruikt wordt en een negatieve klank (connotatie) heeft.

Ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog en de jaren daarna werd het woord Spanjool geleidelijk aan pejoratief (een woord met een negatieve klank) terwijl Spanjaard juist neutraal en meer gebruikt werd. Spanjool is waarschijnlijk afgeleid van het Spaanse woord Español (uitspraak=espanjol).

Andere gezegden

De Tachtigjarige Oorlog heeft naast het ‘Spaans benauwd’ en het woord ‘Spanjool’ nog meer termen veroorzaakt. Te denken valt aan ‘de kogel is door de kerk’ welke ontstaan is tijdens het Beleg van Haarlem.

Waarschijnlijk stamt de term ‘klootjesvolk’ ook uit de Tachtigjarige Oorlog want dat was de naam voor het gewone volk omdat deze bij de verdediging van een stad na afloop de kogels moest ophalen.

Andere termen zijn: ‘Op één april verloor Alva zijn bril’ (watergeuzen namen op 1 april 1572 de stad Den Briel in); ‘Spaans bordeel’ (grote wanorde); Zo vet als een Spaans anker’ (broodmager); ‘Spaanse bok’ (martelmethode om slaven in Suriname te straffen).

Heb je een foutje ontdekt? Heb je een vraag? Mail ons!
Reageren op dit artikel kan via onze Facebook pagina of Facebook groep.
Gehele of gedeeltelijke reproductie van dit artikel en de daarbij geplaatste foto’s is zonder schriftelijke toestemming verboden. Het artikel staat geregistreerd bij Safe Creative Copyright Registry on the Net.

Meer recente artikelen

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on pinterest
Pinterest
Share on email
Email
dag/nacht
Scroll naar top
newsletter

Gratis Nieuwsbrief

Meld je aan en ontvang elke dag het actuele Spanje nieuws in je email inbox.

Verantwoordelijke: Remco Stoffer
Doel: Informatie over nieuwsbrieven en promoties via e-mail beheren en verzenden.
Legitimatie: Toestemming van de belanghebbende.
Ontvangers: De gegevens die u verstrekt bevinden zich op de servers van MailChimp, onze e-mailmarketingprovider.
Rechten: U kunt te allen tijde uw rechten op toegang, rectificatie, verwijdering, oppositie en andere wettelijk vastgestelde rechten uitoefenen via e-mail info@spanjevandaag.com
Aanvullende informatie: U vindt meer informatie in ons privacybeleid.

Responsable: Remco Stoffer
Finalidad: Gestionar y enviar información de boletines y promociones a través de correo electrónico.
Legitimación: Consentimiento del interesado.
Destinatarios: Los datos que me facilites serán ubicados en los servidores de MailChimp, mi proveedor de email marketing.
Derechos: Puedes ejercitar en cualquier momento tus derechos de acceso, rectificación, supresión, oposición y demás derechos legalmente establecidos a través del email info@spanjevandaag.com
Información adicional: Encontrarás más información en la política de privacidad.