skip to Main Content

Verkiezingen 26 juni: Overzicht belangrijkste politieke partijen in Spanje

LET OP: Dit artikel is meer dan 6 maanden geleden geplaatst.

verkiezingen2016-5aMADRID – Komende zondag 26 juni zijn er voor de tweede keer in ruim zes maanden verkiezingen in Spanje. Terwijl de politici van de politieke partijen al weer weken campagne aan het voeren zijn en er geen dag voorbij gaat zonder dat er over de PP, PSOE, Podemos en Ciudadanos gesproken en geschreven wordt, beginnen de inwoners van Spanje er een beetje genoeg van te krijgen. Er wordt dan ook gevraagd of de politieke partijen na deze tweede verkiezingen met elkaar om de tafel gaan zitten om een coalitie regering te volgen en het met elkaar eens worden.

Op 20 december 2015 waren er algemene landelijke verkiezingen in Spanje waarbij een nieuwe regering gekozen had moeten worden. Er zouden op die dag 616 parlementsleden gekozen/vernieuwd moesten worden maar dat ging niet helemaal volgens plan. Traditiegetrouw waren er altijd twee grote politieke partijen (PP en PSOE) maar sinds de regionale en autonome verkiezingen in 2015 en bij de laatste nationale verkiezingen op 20 december, is gebleken dat de Spanjaarden voor meer opties gekozen hadden.

Verkiezingen 20 december 2015

De Partido Popular (PP) werd weliswaar weer de meest gekozen politieke partij in december maar de partijleider en premier in functie Mariano Rajoy kreeg niet genoeg steun om een regering te vormen en probeerde dat ook niet eens. Zelf had de PP namelijk niet genoeg zetels om een regering samen te stellen. De tweede grote partij was de PSOE die absoluut niet met Rajoy en de PP een coalitie wilden aangaan en steun zocht bij Ciudadanos en op de een of andere manier bij Podemos om zo samen genoeg zetels te hebben om een regering te vormen. Deze onderhandelingen mislukten echter aangezien alleen Ciudadanos een regering met de PSOE goedkeurde, Podemos en de PP stemden tegen. En dus moesten er nieuwe verkiezingen komen wat nu op zondag 26 juni zal gebeuren.

Om een beetje meer inzicht te krijgen in het wel en wee in politiek Spanje (toch wel belangrijk als men in Spanje woont, werkt of vaak op bezoek komt) hebben we hieronder een omschrijving gegeven van de grootste politieke partijen. Zoals de verkiezingspeilingen nu aangeven (op zondag 19 juni) zal de PP weer de meeste stemmen gaan krijgen maar zal Unidos-Podemos als tweede grote partij eindigen gevolgd door de PSOE en dan Ciudadanos. Overigens is Unidos-Podemos een samenwerkingsverband tussen de partijen Podemos en IU die hieronder verder omschreven worden.

DE PARTIDO POPULAR (PP)

Geschiedenis

verkiezingen-1De PP is een afkorting voor de Partido Popular oftewel in het Nederlands de Volkspartij. Deze Spaanse politieke partij werd opgericht in 1989 en is de opvolger van de zogenaamde Alianza Popular, een partij met volgelingen van Franco die na de dood van de generaal de democratie niet accepteerden. De PP is een christelijk conservatieve partij maar op economisch gebied heeft de partij sterke liberale opvattingen. De PP is tevens een voorstander van de Spaanse eenheid en dus tegen grotere autonomie van het Baskenland en Catalonië, iets wat wel blijkt uit de laatste discussies en problemen rondom Catalonië.

Van 1996 tot 2004 zat de PP in de regering, onder leiding van premier José María Aznar, kleinzoon van Manuel Aznar Zubigaray, Baskisch nationalist en aanhanger van Franco. Aznar zelf noemt zich falangist en is een aanhanger van het falangisme. In 2000 toen de PP de absolute meerderheid bezat, zorgde ze ervoor dat door de overheid een vereniging die de herinnering aan Generaal Franco levend wilde houden, gesubsidieerd werd. In 2004 werd Mariano Rajoy aangewezen als zijn opvolger als partijleider en kandidaat-premier. De partij stond toen op voorsprong in de peilingen en leek de parlementsverkiezingen van 15 maart 2004 te gaan winnen. De bomaanslagen in Madrid van 11 maart 2004 zorgden echter voor een totale ommekeer.

Verkiezingen 2004

In eerste instantie hield de regering toen vol dat de ETA waarschijnlijk achter de aanslagen zat, ondanks aanwijzingen dat Al Qaida verantwoordelijk was. Er werd gesuggereerd dat de regering bewust informatie achterhield om de ETA te kunnen gebruiken als verantwoordelijke en niet zelf afgerekend te worden, omdat de aanslag volgens de plegers een reactie was op de Spaanse deelname aan de oorlog in Irak. Mede door deze houding en de laksheid en verkeerde beslissingen bij de ramp met de olietanker Prestige in november 2002 voor de kust van Galicië, verloor de PP de verkiezingen aan de sociaaldemocratische PSOE van Jose Luis Rodriguez Zapatero. Rajoy moest 7 jaar wachten voordat hij eindelijk in 2011 president van Spanje kon worden en dit keer was de schuldige de economische crisis en het falende beleid van de PSOE en Zapatero.

Verkiezingen 2011

De PP wist zowel in de regionale verkiezingen op 22 mei 2011 bijna overal te winnen en ook bij de landelijke verkiezingen in november van 2011 werd de PP de grootste partij met een grote meerderheid in het Spaanse parlement. De problemen begonnen echter al snel voor de PP toen zij meteen na aanstelling van Rajoy de eerste verkiezingsbeloftes al verbraken door de belastingen te verhogen en enorme bezuinigingen uit te voeren. Ook werd er financiële steun aan Europa gevraagd wat eigenlijk gezien kan worden als een redding van het Spaanse bankensysteem, iets wat tot op de dag van vandaag nog steeds wordt ontkend door de PP en er gesproken wordt van een hele grote miljarden euro kostende lening.

Verkiezingen 2015

Bij de laatste verkiezingen op 20 december 2015 wist de PP, ondanks de vele corruptie schandalen van de laatste jaren, toch weer de grootste partij te worden met 28,71% van alle stemmen wat goed was voor 123 zetels, 64 minder dan bij de verkiezingen in 2011. Ondanks het feit dat de PP weer de grootste partij was wilde geen enkele andere politieke partij met de conservatieven samen werken. Dit was echter wel nodig want de PP moest minstens 176 zetels hebben om een regering te vormen, iets wat dus tot grote frustratie van Rajoy niet lukte.

PARTIDO SOCIALISTA OBRERO ESPAÑOL (PSOE)

Geschiedenis

verkiezingen-2De Partido Socialista Obrero Español (PSOE) oftewel de Spaanse Socialistische Arbeiderspartij, is een politieke partij die in 1879 door Pablo Iglesias (nee, niet die van het huidige Podemos) werd opgericht. In de jaren van dictator Franco was de politieke partij illegaal en het duurde dus tot na de dood van Franco dat de PSOE weer van zich liet horen. In 1977 waren de eerste democratische verkiezingen in Spanje sinds de terugkeer van de monarchie. De PSOE verloor deze verkiezingen met 29,2% tegen 34,4% voor de UCD, een conservatieve partij. Het zou tot 1982 duren voordat de PSOE de grootste partij zou worden van Spanje.

In 1982 werd de PSOE de grootste en versloeg het de Alianza Popular (een conservatieve partij) met 48,34% tegen 26,46%. De UCD deed het slechter en werd de derde partij. González werd de nieuwe minister-president van Spanje. Hij voerde meteen landhervormingen door en nationaliseerde grote bedrijven. Ook werd abortus gedeeltelijk legaal. Gonzalez beloofde na de verkiezingen van 1982 dat er 800.000 banen bij zouden komen in de staalindustrie door die te hervormen. In 1986 waren er weer verkiezingen en González haalde een tweede overwinning. Tijdens deze tweede termijn werd Spanje lid van de EU, namelijk in 1986. Ook in dat jaar wilde premier González dat Spanje lid werd van de NAVO, wat generaal Franco ook probeerde, maar door Europa werd tegengehouden vanwege zijn ondemocratische bewind. Maar de Spanjaarden wilden geen lid worden onder andere omdat de partij eerder tegen was. Het gevolg was dat van González werd gezegd dat hij naar rechts opschoof.

Bij de verkiezingen van 1989 kreeg de PSOE maar 39,6% van de stemmen maar bleef de grootste. Deze termijn werd gekenmerkt door de eerste Golfoorlog. Premier González steunde de Verenigde Staten en vanaf 1991 raakte de PSOE steeds meer stemmen kwijt. Bij de verkiezingen van 1993 raakte de PSOE zijn positie als grootste partij kwijt aan de conservatieve PP, de Partido Popular (Volkspartij) die de opvolger was van de Coalición Popular, en de PSOE moest dus samenwerken met kleine partijen om toch een meerderheidsregering te kunnen vormen. De PSOE verloor de volgende verkiezingen in 1996 overtuigend aan de Partido Popular (PP). De PSOE ging de oppositie in en González trad af als partijleider terwijl José María Aznar de nieuwe conservatieve premier van Spanje werd. Dat PP bewind duurde tot 2004 toen de PSOE weer de macht wist over te nemen.

Verkiezingen 2004

Sinds de parlementsverkiezingen van 14 maart 2004 leidde de PSOE, onder leiding van José Luís Rodríguez Zapatero, de Spaanse regering. Zapatero won ook in 2008 de verkiezingen maar gaf de strijd voor gewonnen toen hij in 2011 vervroegde verkiezingen aankondigde. Na 8 jaar president van Spanje te zijn geweest moest hij, mede vanwege de economische crisis en de falende politiek, de scepter overgeven aan Mariano Rajoy die met zijn Partido Popular ruimschoots en met grote meerderheid de landelijke verkiezingen in november 2011 wist te winnen.

Verkiezingen 2011

Bij de verkiezingen in 2011 werd Zapatero vervangen voor Alfredo Perez Rubalcaba als partijleider maar die wist bijna nergens te winnen, zowel niet bij de landelijke als de autonome verkiezingen van 22 mei 2011 en bij de landelijke verkiezingen die door de PP met meerderheid werd gewonnen. Na enkele jaren het boegbeeld te zijn geweest voor de PSOE werd Rubalcaba vervangen voor de jongere Pedro Sanchez die zijn socialistische partij weer op het spoor wist te krijgen voor de verkiezingen afgelopen jaar.

Verkiezingen 2015

Bij de verkiezingen op 20 december 2015 wist de PSOE er niet in te slagen om de opkomende partijen Podemos en Ciudadanos de mond te snoeren door het aantal stemmen. De PSOE van Pedro Sanchez wist niet verder te komen dan 22,01% van alle stemmen wat goed was voor 90 zetels, bij lange na niet genoeg om alleen een regering te vormen en 19 minder dan bij de verkiezingen in 2011. De PSOE zou dus coalities moeten aangaan met andere partijen zoals Podemos, Ciudadanos, IU en regionale partijen maar dat lukte alleen met Ciudadanos. De andere partijen wilden niet samenwerken met de PSOE waarna er na twee pogingen om een regering te vormen uiteindelijk toch nieuwe verkiezingen moesten komen.

CIUADADANOS (C’s)

Geschiedenis

verkiezingen-3Ciudadanos (of C’s) lijkt weliswaar een nieuwkomer maar is dat niet helemaal. De van oorsprong Catalaanse regionale politieke formatie Ciutadans werd al opgericht in 2006 in Barcelona als regionale Catalaanse partij. Ciutadans werd later omgetoverd tot landelijke formatie Ciudadanos wat zoveel betekend als bevolking of inwoners. De partij wordt aangevoerd door leider Albert Rivera, de man die ooit naakt op een verkiezingsposter stond, die samen met zijn partijgenoten via een minder radicale opstelling van partijpunten tot een behoorlijke winst in potentiele stemmen wist te groeien.

Ciudadanos is een politieke partij die zichzelf graag in het politieke centrum plaatst, dus niet links en niet rechts. De partij wil het midden houden tussen liberalisme en sociaaldemocratie. Ciudadanos is weliswaar actief in het Catalaans Parlement maar toch is de Catalaanse tak gekant tegen het Catalaans nationalisme. Van partijleider Albert Rivera is de uitspraak: “Catalonië is mijn bakermat, Spanje is mijn land, en de Europese Unie is onze toekomst”.

Bij de Europese Parlementsverkiezingen in mei 2014 behaalde de partij 2 van de 54 voor Spanje beschikbare zetels in het Europees Parlement. Bij de verkiezingen in de autonome regio Andalusië in maart van dit jaar behaalde de partij, die daar voor de eerste keer onder haar eigen Spaanse naam opkwam, bijna 10% van de stemmen, goed voor 9 van de 109 zetels in het Andalusische Parlement. Ook bij de lokale en regionale/autonome verkiezingen in 2015 kreeg Ciudadanos veel stemmen.

Naast de nieuwe politieke sensatie Podemos is Ciudadanos dan ook een van de twee politieke partijen die het “Bipartidismo” van de PP en PSOE teniet heeft gedaan.

Verkiezingen 2015

Bij de laatste verkiezingen op 20 december 2015 wist Ciudadanos als vierde grote partij gekozen te worden met 13,93% van alle stemmen wat goed was voor 40 zetels in het Spaanse parlement. Ciudadanos heeft ondanks het kleiner aantal zetels toch een belangrijke rol gespeeld bij het proces tot vormen van een coalitie regering. Zo was het de C’s partij die als enige een overeenkomst aanging met de PSOE om samen een regering te vormen. Helaas hadden deze twee partijen samen niet genoeg zetels om een regering samen te stellen en dus werd er o.a. onderhandeld met Podemos maar deze gesprekken leverden niets op waardoor er dus nieuwe verkiezingen moesten komen.

PODEMOS

verkiezingen-4Sinds mei 2014 wordt de naam Podemos zeer veel gebruikt en is de populariteit van deze nieuwe politieke partij enorm gestegen. Het is waar dat de laatste maanden Podemos wat populariteit aan het verliezen is en er waarschijnlijk minder gestemd zal gaan worden op hen maar feit blijft dat Podemos het land en de gevestigde politiek wakker heeft geschut.

De vele fraude- en corruptieschandalen, de slechte situatie van het land wat betreft economie en werkgelegenheid, het immer groter wordende verschil tussen arm en rijk in het land en het ontbreken van vertrouwen in de huidige politieke partijen zoals de PP en PSOE hebben ervoor gezorgd dat Podemos kon uitgroeien tot een van de grootste politieke sensaties in het land.

Geschiedenis

Podemos werd officieel opgericht op 11 maart 2014 door een samenvoeging van progressieve activisten uit de 15-M beweging oftewel de indignados die in 2011-2012 voor veel commotie zorgden door diverse pleinen in het land te bezetten uit ontevredenheid over het politieke klimaat in Spanje. Eigenlijk kwamen in januari van 2014 al enkele koppen bij elkaar om de oprichting van een politieke partij voor en door het volk op te richten. Bij de Europese Parlementsverkiezingen in mei van dit jaar wist Podemos voor een sensatie te zorgen door als grote winnaar 5 van de 54 Spaanse zetels te krijgen in het Europees Parlement.

De leider van de beweging en politieke partij Podemos is Pablo Iglesias, een schrijver en hoogleraar Politieke Wetenschappen aan de Complutense Universiteit in Madrid. Het is Iglesias die het boegbeeld is geworden van Podemos doordat hij degene was die in televisieprogramma’s werd uitgenodigd om de standpunten van zijn partij te benadrukken en uit te leggen. De manier van discussiëren en de dingen die Iglesias heeft gezegd hebben ervoor gezorgd dat de populariteit van Podemos alleen maar is gestegen sinds de Europese Verkiezingen. Een groot middel daarbij vormen ook de sociale media zoals Facebook, Twitter etc. waar Podemos erg actief is.

Linkse politiek maar…

Hoewel veel van het Podemos beleid hun oorsprong in de linkse politiek lijkt te hebben, zoals het idee van een maximum salaris voor hoge inkomens, willen de leiders van de groep een dergelijke definitie uit de weg gaan. Pablo Iglesias heeft meerdere keren gezegd dat hij niet wil dat de partij gezien wordt als links of rechts maar eerder als een die daadwerkelijk de macht kan winnen. In die zin heeft Iglesias al aangegeven de steun van mensen die eerder hebben gestemd voor de conservatieve heersende Partido Popular (PP) met open armen te ontvangen. Over het algemeen wordt Podemos echter meer gezien als een grote bedreiging voor de Socialisten zoals PSOE en IU, iets wat ook wel gebleken is in december vorig jaar.

Bij de Europese Parlementsverkiezingen in mei 2014 behaalde Podemos 5 van de 54 voor Spanje beschikbare zetels in het Europees Parlement, en dat slechts twee maanden nadat de partij officieel was opgericht. Bij de verkiezingen in de autonome regio Andalusië in maart van dit jaar behaalde de partij bijna 15% van de stemmen, goed voor 15 van de 109 zetels in het Andalusische Parlement en de derde grote politieke macht in de Zuid Spaanse regio.

Na de gemeenteverkiezingen in 2015 wisten aftakkingen van Podemos op veel plaatsen zoals Barcelona, Madrid en Cádiz een Podemos-achtige burgemeester te plaatsen waardoor de politieke partij weer in populariteit steeg. Alles leek goed te gaan voor Podemos totdat de partij Ciudadanos van Albert Rivera populairder werd.

Verkiezingen 2015

Bij de verkiezingen op 20 december 2015 wist Podemos vanuit het niets toch de derde grote partij van Spanje te worden met 20,65% van alle stemmen wat goed was voor 69 zetels in het Spaanse parlement. Dat is natuurlijk een hele prestatie voor een partij die twee jaar geleden nog niets eens bestond. Schijnbaar hebben veel Spanjaarden wel vertrouwen in Podemos en hoopt men dat de man met de paardenstaart veranderingen kan invoeren in Spanje die goed zijn voor het land en haar inwoners.

Podemos wist dat zij belangrijk waren om een coalitie regering te vormen maar wilde absoluut geen concessies doen wat betreft hun politieke beleid. Deze houding heeft er onder andere voor gezorgd dat er nu op 26 juni 2016 nieuwe verkiezingen zijn gekomen waarbij Podemos waarschijnlijk de tweede grote partij van Spanje zal worden en de rollen tussen de PSOE en Podemos nu omgedraaid zullen zijn. Overigens is Podemos bij de nieuwe verkiezingen een samenwerking aangegaan met de partij Izquierda Unida (IU) en presenteren zij zich samen bij de verkiezingen als Unidos Podemos.

IZQUIERDA UNIDA (IU)

Geschiedenis

verkiezingen-5Izquierda Unida (IU) oftewel Verenigd Links is een Spaanse politieke coalitie dat werd opgericht in 1986 door het samenbrengen van verschillende politieke organisaties die tegen de Spaanse toetreding tot de NAVO waren. De coalitie werd opgericht door een aantal linkse, groene, linkse socialisten en republikeinen, maar werd gedomineerd door de Communistische Partij van Spanje (PCE). De linkse Carlistische Partij en Humanistische Partij waren ook stichtende leden van de coalitie, maar verlieten de coalitie in 1987.

Na de electorale val van de PCE in 1982 (van 10% naar 3%), verbeterde IU langzaam haar resultaten en het bereikte 9% in 1993 (1.800.000 stemmen) en bijna 11% in 1996 (2,6 miljoen stemmen). Vanaf 1999 daalde de resultaten weer naar 5% in 2000. In die verkiezing had de coalitie een pact met de Spaanse Socialistische Arbeiderspartij (PSOE).

Van 1986 tot 1999 was de leider ook de algemeen secretaris van de PCE, Julio Anguita, gevolgd door Francisco Frutos. Van 2001 tot 2008 was de leider Gaspar Llamazares, die na de slechte verkiezingsresultaten zijn functie neerlegde in 2008. Vanaf 2008 was de leider Cayo Lara die in 2015 werd opgevolgd door de jongere Alberto Garzón. IE heeft een belangrijke draagvlak in Andalusië, Madrid en Asturië, na de communistische basis van de PCE.

IU deed mee aan de parlementsverkiezingen van 2008 in een coalitie met ICV. De coalitie kreeg 963.040 stemmen (3,8%) en twee parlementsleden (een van hen van de ICV), haar slechtste resultaat ooit. De IU heeft officieel ongeveer 70.000 leden en bijna 2.700 gemeenteraadsleden, maar die aantallen zijn sinds de laatste gemeenteverkiezingen in 2015 waarschijnlijk anders geworden.

Bij de lokale en regionale verkiezingen van 2011 stopte de IU haar voortdurende verlies met voor het eerste winst sinds 1996. In totaal steeg het stem aandeel van de IU met bijna 1% ten opzichte van 5,48% in 2007 tot 6,33% in 2011, hierdoor wint de coalitie bijna 200 raadsleden en 12 leden van de regionale vergaderingen. Bij de laatste Spaanse parlementsverkiezingen van 2011 had de coalitie grote winst. Ze kreeg 6,9% van de stemmen en 11 zetels, haar beste resultaat sinds 1996.

Verkiezingen 2015

Bij de laatste verkiezingen op 20 december 2015 wist de IU partij niet verder te komen dan 2 zetels en slechts 3,67% van alle stemmen, een slechter resultaat dan bij de verkiezingen in 2011. De nieuwe samenwerking met de partij Podemos komt dan ook als geroepen en samen zullen zij zich als Unidos-Podemos bij de verkiezingen op 26 juni presenteren – (Remco Stoffer)

PS: Over de alternatieve politieke partij PACMA, de Partij voor de Dieren, schrijven we een apart verhaal.

Redactie

Geschreven door Remco Stoffer in opdracht van SpanjeSites.nl. Overnemen van de hele tekst of delen daarvan is zonder toestemming niet toegestaan. Trakteer de redactie op een cortado (koffie) via PayPal, altijd lekker tijdens het schrijven van het actuele nieuws.

Back To Top
×Close search
Zoeken